Als manager Programma’s en Projecten Facilities bij netbeheerder Alliander is Peter Swart dagelijks bezig met duurzame huisvesting en vastgoedontwikkeling. Onlangs rondde hij zijn MSRE-opleiding aan de Amsterdam School of Real Estate af en won de MSRE-scriptieprijs 2025. Het onderwerp: het materialenpaspoort en de bijdrage aan de circulaire economie.
“Ik begon mijn onderzoek met het idee dat het materialenpaspoort weinig aan circulariteit zou bijdragen”, vertelt Swart openhartig. “Maar gaandeweg ontdekte ik juist het enorme potentieel ervan. Mits aan een aantal randvoorwaarden wordt voldaan.” Eén daarvan is standaardisatie. “Standaardisering van materiaaldata is cruciaal. Elk bouwproject werkt in een keten en als de opdrachtgever er niet om vraagt, gebeurt er niets.”
Een materialenpaspoort beschrijft welke materialen in welke hoeveelheden en vormen in een gebouw zijn verwerkt. Denk aan kozijnen, dakdelen of kanaalplaten – onderdelen die bij juiste toepassing eenvoudig te demonteren en hergebruiken zijn. “Door onderdelen te identificeren, geef je ze een waarde en wordt toekomstig hergebruik mogelijk”, legt Swart uit. Maar in de praktijk blijkt dat lastig. “We maken paspoorten en leggen ze in een la. Er is geen uniforme werkwijze of beheerstructuur.”
Materialenpaspoort: Obstakels en kansen
Zijn scriptie combineerde literatuuronderzoek, een enquête en verdiepende interviews met experts in de circulaire bouw. Het resultaat? Een scherpe analyse van de obstakels en kansen. “Wat mij echt verraste, is dat het materialenpaspoort in theorie een prachtig concept is, maar in de praktijk nauwelijks wordt toegepast – simpelweg omdat niemand weet hoe.”
Naast het ontbreken van kennis is er ook een structurele mismatch tussen beleidsfocus en wat nodig is. “Alle aandacht gaat nu naar CO2-reductie”, zegt Swart. “Maar als je stuurt op materialen en circulariteit, volgt de markt vanzelf. Overheid en opleidingsinstituten als de ASRE kunnen daarin een grote rol spelen.” Hij pleit voor integratie van het onderwerp in vastgoed- en bouwopleidingen. “De circulaire economie is bekend, maar het materialenpaspoort is voor velen een blinde vlek.”
Van cellencomplex naar tuinhuisjes
Wat kan helpen zijn inspirerende praktijkvoorbeelden. Swart noemt onder meer het tijdelijke gebouw van de rechtbank Amsterdam aan de Parnassusweg. “Daar zijn de cellen uit het cellencomplex later hergebruikt als tuinhuisjes. Dat is toch fantastisch?” Zulke projecten tonen aan dat circulair bouwen kan – mits er aan de voorkant bewust voor wordt gekozen.
Het winnen van de scriptieprijs ziet hij als een stimulans om zijn kennis verder te delen. “Ik wil niet alleen binnen Alliander, maar ook in mijn bredere netwerk mensen inspireren. Ik spreek binnenkort over het materialenpaspoort bij Creme, de vereniging van vastgoedmanagers bij grote ondernemingen. We zitten als opdrachtgevers op een berg impact. Als wij vragen om materialenpaspoorten, dan komt de beweging vanzelf op gang.”
Materialenpaspoort – de podcast
Beluister hier de podcast Het Vastgoedinstituut met Peter Swart of lees hier zijn scriptie.
Meer weten? De opleiding Master of Science in Real Estate (MSRE) kent naast de kernvakken Marktanalyse en Investeringsanalyse de specialisatievakken: Gebieds- en Vastgoedontwikkeling en Vastgoedbeleggen. Deze zijn ook als losse opleiding te volgen. Boek nu een vrijblijvend gesprek met studieadviseur Lot Slatman.