Tijdens de paneldiscussie Een Nederlandse megastad – kansrijk of fictie?, georganiseerd door FRESH Professionals op de Provada in Amsterdam, bogen twee ASRE-docenten en een architect zich over een radicale vraag: moeten we in Nederland inzetten op een megastad als antwoord op de woningcrisis?
De discussie wordt afgetrapt met een blik op internationale voorbeelden zoals de nieuwe hoofdstad Nusantara in Indonesië en de nieuwe hoofdstad van Egypte, die nu nog botweg Nieuwe Administratieve Hoofdstad wordt genoemd. Is zo’n megastad wenselijk of haalbaar in Nederland? Hoogleraar Edwin Buitelaar (Universiteit Utrecht en ASRE) plaatste direct kanttekeningen bij de stelling dat een megastad onvermijdelijk zou zijn: “We doen het in Nederland helemaal niet zo slecht met onze polycentrische structuur. Die heeft geleid tot prettige steden en hoge economische productiviteit.”
Phlip Boswinkel (Local Development en ASRE-docent) pleitte voor visie op lange termijn: “Als we echt vooruitkijken, moeten we bouwen op plekken die over 150 jaar nog bewoonbaar zijn. De Randstad staat dan misschien onder water.” Hij wijst op de Brabantse stedenrij als een kansrijke locatie en op het gevaar van bouwen voor de waan van de dag.
Architect en ontwikkelaar Robert Winkel (Mei architects and planners) stelt dat de Randstad eigenlijk al een megastad is, maar dat we deze anders moeten benaderen: “Noem het gewoon zo: Amsterdam aan de Maas, Amsterdam aan de Oude Gracht. En gebruik de bestaande infrastructuur slim.” Tegelijk pleit hij voor een ecologische herwaardering van het Groene Hart. Hij ziet er nu monocultuur van Engels raaigras, die hij zou willen omvormen tot een veelheid aan innovatieve woon-natuurcombinaties.
Innovatie is noodzaak
Het panel is eensgezind over de noodzaak van innovatie in de bouw. Verplaatsbare, circulaire woningtypes zoals houtbouw komen herhaaldelijk terug. “Een gebouw hoeft niet per se 300 jaar op één plek te staan”, stelt Winkel. “Je kunt lichter bouwen, modulair, en het over 30 jaar verplaatsen als dat nodig is.”
Wat betreft regie vanuit de overheid, tempert Buitelaar de verwachtingen: “We overschatten vaak het bestuurlijk vermogen van de Rijksoverheid. Sinds 2010 is er veel kennis verloren gegaan. Ik zie daar nog geen herstel.” Toch pleitten alle sprekers voor een steviger rol voor publieke partijen, mits vergezeld van visie en vakmanschap.
Verhuis maar naar Lunteren
De discussie eindigt met een boodschap voor jonge woningzoekenden in het publiek. Volgens Boswinkel vraagt de huidige woningnood om creatieve, soms onorthodoxe keuzes: “Misschien moet je nu even in Lunteren gaan wonen en over vijf jaar terugkomen naar Amsterdam. Het systeem werkt niet meer, dus moeten we het veranderen.”
Een megastad als ultieme oplossing? Het panel ziet er weinig in. Maar radicale systeemverandering, innovatieve bouwmethoden en een langetermijnvisie op wonen en klimaat – daarover waren ze eensgezind: dat is geen fictie, maar een noodzaak.